سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

60

اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)

3 - فعلة مانند دخنه و درّة 4 - فعله مانند بقرة و شجرة 5 - فعلة مانند كلمة و نبقة 6 - فعلة مانند عنبة و حدأة 7 - فعلة مانند سمره 8 - فعله مانند هدبة و بسرة 9 - فعله مانند عشره و طبة . و امّا از غير ثلاثى اگر از آن مفرد اراده كنند با تاء استعمال مىنمايند و اگر جمع مقصود باشد بدون تاء آورند مانند نعام و نعامه - سفرجل و سفرجله . جمع الجمع جمع الجمع كه از آن به جمع منتهى الجموع نيز تعبير ميكنند عبارتست از صيغه جمعى كه مفرد آن نيز به صيغه جمع باشد . و بعبارت ديگرى جمعى كه دو مرتبه يا بيشتر جمع بسته شده باشد و به تعبير بهتر جمعى استكه نتوان آن را براى بار ديگر جمع بست مانند : بيوتات كه مفرد آن بيوت كه آن نيز جمع بيت مىباشد يا ايادي كه جمع ايدي و آن نيز جمع يد مىباشد . تبصره براى وزن اين جمع قاعده و ضابطه‌اى در دست نيست كه بتوان تمام موارد يا غالب آنها را بر آن تطبيق كرد بلكه وزن اين جمع سماعى است و بايد از اهل لسان شنيده شود ولى در عين حال براى آن اوزان غالبى ذكر شده